Bazı eşyalar küçücüktür ama hatıralarda koca bir yer kaplar. Benim için o eşya, bileğime sığan bir Casio’ydu.
Bugün 39 yaşındayım. Aradan otuz yılı aşkın zaman geçti ama o saatin ışığı hâlâ aklımda. Gözlerimi kapatıp biraz düşündüğümde, onu ilk taktığım günü bile görebiliyorum.
Bu yazıda sizi de oraya, 1996’ya götürmek istiyorum. Ama önce biraz daha geriye gitmem gerekiyor.
Kolumdaki İlk Saat
Dört beş yaşlarındaydım. Babam Arabistan’dan bir saat getirmişti. Hatırladığım kadarıyla metaldi. Aklımda hayal meyal bir görüntü var ama bir şey çok net: soğuk metalin bileğime değdiği o ilk an.
Saat koluma fazla büyüktü, biraz sallanıyordu. Ben yine de kolumu havaya kaldırır, büyükler gibi acele etmeden ona bakardım. Henüz saati okumayı bilmiyordum. Zaten önemli olan kaçı gösterdiği değildi; bileğimde bir saat olmasıydı.
O yaşta bile insan bir anda büyümüş gibi hissediyor.
Sonra çocukluk devam etti. Oyunlar, düşmeler, yeni merak ettiğim şeyler… O saat hafızamın sessiz bir köşesine çekildi ve yıllarca orada bekledi.
1996: Saati Olanlar ve Olmayanlar
1996’da üçüncü sınıfa gidiyordum. Beyaz yakalı önlüğümüz, tebeşir tozu bulaşmış ellerimiz vardı. Kara tahtanın önünde sıraya girip tahtayı silmek için yarışırdık.
O yıllarda sınıfta zamanın en değerli şeyi teneffüstü. Teneffüse kaç dakika kaldığını bilmek ise küçük bir güçtü.
Çünkü sınıfta herkesin saati yoktu. Saati olan çocuklar, farkında olmadan sınıfın zaman sorumlusu gibiydi. Ders bitmek bilmediğinde arkadan ya da yandan bir fısıltı gelirdi:
“Kaç dakika kaldı?”
Saati olan çocuk öğretmenin tahtaya döndüğü anı kollar, bileğini sıranın altından hafifçe kaldırır, bakar ve parmaklarıyla ya da dudak hareketiyle cevap verirdi. “Yedi.” Biraz sonra aynı fısıltı yine gelirdi. “Şimdi kaç?” “Beş buçuk.” “Ya şimdi?” “Sus, bakıyorum!”
Bazı arkadaşlar dakikada bir sorardı. Sordukça dakikalar uzuyormuş gibi gelirdi. Ama bence saati olmak bir yük olduğu kadar bir ayrıcalıktı da. Kaç dakika kaldığını bilen çocuk, sınıfın en değerli bilgisine sahipti.
Herkeste F-91 Vardı
O dönemin çocukları arasında görünmez bir üniforma daha vardı: bileğimizdeki saat. Üstelik o saat neredeyse herkes için aynıydı: Casio F-91.
Küçük, siyah, kare ve dijitaldi. Teneffüste hangisinin alarmı daha yüksek sesli, hangisinin ışığı daha parlak diye tartışılırdı. Herkeste aynı saat olduğu için bu tartışmalar bir türlü bitmezdi.
Sonra bana bir saat alındı: Casio F-94.
İlk gördüğümde farkı hemen anladım. Herkesinki F-91’di, benimki ondan farklıydı. Bana göre çok daha şıktı. Belki bugün de öyle düşünmemin nedeni, bu saatin bende bıraktığı duygudur, bilemiyorum. Ama o günlerde bileğime baktığımda “herkesinki gibi” değil, “benim saatim” diye bakıyordum.
İlk Taktığım Gün
Saati kutudan çıkardığım anı çok net hatırlıyorum. Kayışın deliklerini tek tek denedim. Biri sıkı geldi, biri gevşek. Sonunda kolumda tam oturduğu yeri buldum. Sonra kolumu kaldırıp baktım: rakamlar, ortadaki iki noktanın göz kırpması, sessizce akan saniyeler.
Ertesi gün okula giderken saati önlüğümün koluna saklamadım. Hatta kolumu biraz fazla sallayarak yürüdüm. Sınıfa girdiğimde ne diyeceğimi bilemedim, sessizce bekledim. Sonunda biri sordu: “Bu başka bir model mi?”
O soruyu duyduğumda içimde küçük bir bayram başladı. “F-94,” dedim. Sesim kendi kulağıma bile gururlu geldi.
Zilin Tam Saniyesine Ayarlamak
Bir süre sonra saat, sınıfta sıradan bir eşya olmaktan çıktı ve bir ritüele dönüştü. Hepimizin ortak oyunu başladı: saatleri zile göre ayarlamak.
Okul zili bizim için o zamanın atom saatiydi. Radyodaki ya da televizyondaki saatin kaç saniye geç ya da erken olduğuna kimse güvenmiyordu. Doğru zaman, zilin çaldığı andaki zamandı. Tartışmasız.
Teneffüs bitmeden birkaç dakika önce saati olanlar küçük gruplar hâlinde toplanırdı. Herkes ayar moduna girer, parmağını düğmenin üzerine koyar, gözlerini koridorun öbür ucuna dikerdi. Kimse konuşmazdı. O kadar sessizlik olurdu ki yüksek sesle nefes almak bile ayıp sayılırdı.
Ve zil çalardı.
Parmaklar aynı anda düğmeye basardı. Saniyeler sıfırlanır, herkesin saati birbirine eşitlenirdi. Bir an için hepimizin bileğindeki zaman aynı yaşta olurdu.
Ama bu mutluluk uzun sürmezdi. Beş dakika sonra biri mutlaka şöyle derdi: “Benim saatim senden iki saniye geri!” Öbürü cevap verirdi: “Hayır, senin parmağın geç basmış!” Sonra tartışma başlardı. Kimin saati daha doğruydu, kim zile daha çabuk tepki vermişti, hangisi “doğru” kabul edilecekti? Öğretmen araya girene kadar süren o masum çocukluk kavgaları…
Ertesi gün yine aynı törenle ayarlardık. Yine bir saniye fark çıkardı. Ama bundan hiç şikâyet etmedik. Çünkü asıl mesele saatin ne kadar doğru çalıştığı değildi. Birlikte zamanı yakalamaya çalışmaktı.
“Anne, Saat Kaçta Geleyim?”
Saatimin bende yarattığı bir değişiklik daha vardı. Evle sokak arasındaki eski anlaşmamızı değiştirdi.
Bizim zamanımızda eve dönüş saati bir saatle değil, sesle belirlenirdi: “Akşam ezanı okunmadan evde ol.” Mahallede oyun oynarken, gökyüzü kızıllaşırken bir yerlerden ezan sesi yükselirdi ve oyun biterdi. Annemin camdan seslenmesine bile gerek kalmazdı.
Ama artık benim bir saatim vardı.
Bir gün oyuna çıkmadan önce anneme dönüp ciddi bir sesle sordum: “Anne, saat kaçta geleyim?”
Annem bir an durdu, bana baktı. Gülümsemesini saklamaya çalıştığını hatırlıyorum. “Ezandan önce gel,” dedi.
“Anne, ezan okunacak saat kaç ki? Söyle, ben bakarım.”
Annem bu sefer gerçekten güldü. Sonra bana akşam ezanının yaklaşık kaçta okunacağını söyledi. Ben de saatime baktım, sanki dünyanın en değerli sırrını öğrenmişim gibi aklıma yazdım ve kapıya koştum.
O gün oyun boyunca bileğime kaç kere baktığımı saymak imkânsız. Arkadaşlarım şaşırmıştı. “Ne bakıyorsun sürekli?” dediler. “Eve gideceğim,” dedim, “saat kaçta söz verdim.” Oyunun en heyecanlı yerinde bile saati kontrol ediyor, vakit yaklaşınca herkese “ben kaçıyorum” diyordum.
Eve vaktinde girdim. Hatta biraz erken. Annem kapıyı açınca “Anne, tam vaktinde geldim!” dedim. Yüzündeki tebessümü hâlâ hatırlıyorum.
O gün ilk defa, zamana saygı göstermenin bir sorumluluktan çok bir gurur olduğunu anladım.
Yorganın Altındaki Işık
Asıl büyü ise geceydi.
Ev sessizleşir, ışıklar kapanır, herkes uyurdu. Ben ise uyumazdım. Yorganı başımdan aşağı çeker, saatimi yanıma alırdım. Işık düğmesine basardım ve karanlığın içinde rakamlar belirirdi. Yorganın altı bir anda küçük bir eve dönüşürdü: tavanı kumaş, lambası bileğimdeki saat.
Bir kere basardım, ışık yanıp sönerdi. Bir kere daha basardım. Sayıları izlerdim. Ortadaki iki noktanın göz kırpışını, dakikanın değiştiği anı beklerdim. Kapının altından bir ses gelse “hâlâ uyumadın mı?” diyen biri çıkacakmış gibi olurdu ama sevinç, korkuya her seferinde galip gelirdi. Saatim vardı, ışığı vardı ve o ışık yalnızca bana aitti.
Bunu yazarken bile yüzümde bir gülümseme oluşuyor. Çünkü o gün anlamadığım bir şeyi şimdi daha iyi anlıyorum: Mutluluk bazen çok küçük bir ışıktan ibaretmiş.
Bugün Dönüp Baktığımda
Aradan geçen yıllarda hayatıma çok şey girdi. İş, sorumluluklar, hızlı geçen günler… Artık zamanı telefonlar söylüyor. Kimse zilin saniyesine göre saat ayarlamıyor, kimse “kaç dakika kaldı?” diye fısıldamıyor.
Ama bir Casio’ya baktığımda hâlâ aynı yere dönüyorum: yorganın altına, kısık bir ışığın yanına, üçüncü sınıfa giden bir çocuğun kendi küçük dünyasına.
Belki de bu yüzden saat biriktiriyorum. Çünkü bana göre bir saat sadece zamanı göstermez; zamanın içine bırakılmış bir kapı gibidir. Bu blogda Casio’larımı yazmaya da o kapıdan başlıyorum.
Sizin ilk saatiniz hangisiydi? Onu ilk taktığınız günü, ilk kimin gördüğünü, hangi zilin saniyesine ayarladığınızı hatırlıyor musunuz?